Net begonnen aan een nieuwe baan. Alles is nieuw, spannend, een beetje onwennig. En dan zit je in je proeftijd. Kun je zomaar op straat staan? Wat mag er wel en wat mag er niet? Er bestaan veel misverstanden over de proeftijd. Tijd om die uit de weg te ruimen.
Wat is een proeftijd eigenlijk?
Een proeftijd is een afgesproken periode aan het begin van je contract waarin beide partijen — jij en je werkgever — het dienstverband per direct kunnen beëindigen. Geen opzegtermijn, geen procedure. Het idee is simpel: even kijken of het klikt.
Belangrijk: een proeftijd is niet automatisch. Het moet expliciet en schriftelijk zijn opgenomen in je arbeidscontract. Staat er niets over in je contract? Dan heb je geen proeftijd.
Hoe lang mag het duren?
Dit hangt af van je contract. De regels zijn strikt:
- Contract van 6 maanden of korter — geen proeftijd toegestaan. Punt. Je werkgever mag het niet afspreken, en als het toch in je contract staat, is het nietig
- Contract langer dan 6 maanden maar korter dan 2 jaar — maximaal 1 maand
- Contract van 2 jaar of langer, of een vast contract — maximaal 2 maanden
Kan mijn werkgever me zomaar ontslaan?
Ja en nee. Ja, in de zin dat er geen opzegtermijn geldt en je werkgever geen toestemming nodig heeft van het UWV of de rechter. Nee, in de zin dat het niet volstrekt willekeurig mag zijn.
Ontslag in de proeftijd mag niet discriminerend zijn — niet op basis van geslacht, leeftijd, afkomst, religie, zwangerschap of een andere verboden grond. Als je werkgever je ontslaat en je vraagt waarom, is hij verplicht om je schriftelijk een reden te geven. Vermoed je discriminatie? Dan kun je naar de rechter stappen.
Je staat niet helemaal met lege handen
Wat veel mensen niet weten: ook bij ontslag in de proeftijd heb je rechten. Sinds 2020 heb je vanaf dag één recht op een transitievergoeding als je werkgever het contract beëindigt. Het bedrag is niet hoog bij een kort dienstverband, maar het principe staat.
Verder kun je WW aanvragen als je ontslagen wordt (niet als je zelf opzegt) en je aan de voorwaarden voldoet. En een concurrentiebeding in een tijdelijk contract is in principe niet geldig, tenzij je werkgever kan aantonen dat het écht noodzakelijk is.
Jij mag ook weg
De proeftijd werkt twee kanten op. Merk je na twee weken dat de functie totaal anders is dan beloofd, dat de sfeer niet klopt, of dat de werkgever verwachtingen heeft die nooit zijn besproken? Dan kun je ook zelf per direct vertrekken. Zonder opzegtermijn, zonder consequenties.
Dat klinkt misschien drastisch, maar het is precies waarvoor de proeftijd bedoeld is. Beter na twee weken eerlijk zijn dan een jaar lang ergens ongelukkig zitten.
Check je CAO
Sommige CAO's wijken af van de wettelijke proeftijdregels — meestal in het voordeel van de werknemer. Denk aan een kortere proeftijd of extra beschermingsregels. Als je werkgever onder een CAO valt, is het altijd slim om even te checken wat daar over de proeftijd staat.
